२०८१, १४ जेठ सोमबार | Mon May 27 2024

मौसम अपडेट

नेपाली पात्रो

विदेशी विनिमय दर अपडेट

राशिफल अपडेट

सुन चाँदी दर अपडेट

Title

सरकारी बेवास्ताले थलिँदै खत्याड, ४० प्रतिशत नागरिक भारत पुगे



गतवर्षको बाढीले वितण्डा मच्चाउँदा खण्डहर बनेको मुगुको खत्याड अझैं तंग्रिन सकेको छैन । २०७९ असोज १९ देखि २४ गतेसम्मको अभिरल वर्षापछिको बाढीका कारण उजाडिएको खत्याड अझै पुनर्निर्माणको पर्खाइमा छ ।

करिब १ साता लामो लगातारको बाढी पहिरोले ६ हजार ७ सय १५ रोपनी खेती योग्य जमिन बगरमा परिणत गर्यो, पाक्न लागेको झण्डै १६ हजार क्विन्टल अन्नबाली नष्ट भयो, ७ हजार ६ सय १० स्याउका बोट, ४ हजार ८ सय ३३ कागती सुन्तलाका बोट, १ हजार ७ सय ५९ केरा तथा मेवाका बोट बाढी पहिरोले बगायो, १ सय ३२ घर पूर्ण रूपमा क्षति भयो, ७ सय ५० घर आंशिक रूपमा क्षति भयो, ४ सय घर अति जोखिममा परे र १ सय ४ पशुचौपायाको मृत्यु भयो ।

गाउँपालिकाले निकालेको क्षतिको विवरण अनुसार ९९ वटा सिँचाइ कुलो, ७० वटा खानेपानी, ३७ वटा सडक, २४ वटा विद्यालय भवन, ४ वटा स्वास्थ्य चौकी भवन, ६ वटा विद्युत, २४ वटा पुल, ४९ वटा घट्ट, १४ वटा मन्दिर, २ वटा वडा कार्यादयका भवन लगायतको भौतिक संरचना बाढी पहिरोले बगाएर पूर्ण रूपमा क्षति भयो ।

यसरी बाढी पहिरोबाट ठुलो क्षति व्यहोरेको खत्याडलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारले संकटग्रस्त क्षेत्र पनि घोषणा गर्यो । तर सरकारले त्यो घोषणा बाहेक अरु केही गरेन । आकस्मिक रुपमा ठुलो प्राकृतिक प्रकोपको सामाना गर्न बाध्य भएको खत्याड गाउँपालिकामा आन्तरिक आय छैन । प्रदेश र संघ सरकारले समेत बजेट नदिँदा यहाँको दिगो विकासको सपना त बाढीले बगायो नै आधारभुत आवश्यकता समेत पुरा नभएको र खेती योग्य जमिन समेत बगरमा परिणत हुँदा गाउँमा उत्पादन र पुनर्निर्माणका काम नहुँदा पेट पाल्नको लागि हुँदा ४० प्रतिशत खत्याडका नागरिक भारतका विभिन्न ठाउँहरूमा मजदुरी गर्न भौंतारिरहेका छन्।

विनाशकारी बाढी पहिरोले अर्बौंको क्षति गर्दा पनि न प्रदेश र संघीय सरकारको ध्यानार्कषण नै भयो । न कुनै दातृ निकायको सहयोग मिल्यो । त्यति बेला यस क्षेत्रलाई संघीय सरकारले संकटग्रस्त क्षेत्र घोषणा गरेपनी राहत, उद्धार, पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापनाको लागि कुनै व्यवस्था भएको छैन । प्रदेश सरकार र संघीय सरकार समक्ष स्थानीय तहले पटक–पटक ध्यानाकर्षण गराए पनि सुनुवाइ हुन नसकेको गाउँपालिका अध्यक्ष अजबहादुर शाहीको भनाई छ ।

रारा ताल मुहान भएर खत्याड गाउँपालिकाका ११ वटा वडालाई सिँचित गर्दै करिब ३४ किलोमिटर दूरी पार गरी कर्णाली नदीमा मिसिने खत्याड खोला आसपासको क्षेत्रको सुन्दर खत्याड उजाड र खण्डहर बगरमा परिणत भयो । यो क्षेत्र जिल्लाकै अन्नको भण्डारका रूपमा कृषिमा आत्मनिर्भर थियो ।

स्थानीयका अनुसार खत्याड खोलामा योभन्दा पहिले वि.स. २०२८ सालमा ठूलो बाढी आएको थियो। २०७९ सालको बाढी २०२८ सालको भन्दा दोब्बर ठूलो हो । विपद्ले सताउने गरेपनि फेरि खत्याडको समृद्धि खत्याड किनारमै निर्भर छ । स्थानीय तहले पुनस्थापनाका काम गरेर खत्याडलाई समृद्ध बनाउने रचनात्मक योजना छ ।

११ वटा वडा र ५७ वटा बस्ती रहेको खत्याड गाउँपालिकामा गरिबी र कुपोषण भोकमारीको समस्या छ । खत्याडको पुनर्निर्माण र पुनर्स्थापनाका लागि तीनै तहका सरकारले योजनावद्ध काम गर्न आवश्यक छ ।

भिडियाेमा हेर्नुहाेस्

प्रकाशित मिति : २०८१, ४ बैशाख मंगलबार ००:००  ३ : २८ बजे